Soms moet je eerlijk durven toegeven dat je deze ronde niet hebt kunnen helpen. Die erkenning is pijnlijk, maar ook noodzakelijk. De afgelopen jaren heb ik aardig wat probleemgevallen onder ogen gezien. In veel situaties is het gelukt om, samen met anderen, het tij te keren. Schrijnende gevallen die mij telkens weer confronteren met dezelfde harde realiteit: het ontbreken van samenhangend beleid, het gebrek aan crisisopvang en structurele financiële middelen.

Wat vooral opvalt, is dat er geen eenduidige koers lijkt te zijn. Wie professionele hulp zoekt voor kwetsbare mensen, loopt al snel vast in beperkingen, versnipperde verantwoordelijkheden en trage besluitvorming. En op die weg van betrokkenheid ervaar je onvermijdelijk dat niet elke situatie ten goede kan worden gekeerd. Het zou zelfs van arrogantie getuigen om te denken dat iedere hulpvraag oplosbaar is.

Er zijn momenten geweest waarop ik te laat was. En die blijven knagen. Want soms is het extra frustrerend om te weten dat, als er duidelijk beleid was geweest, de hulp wél op tijd had kunnen komen.

De pijnlijke erkenning van niet kunnen helpen

Maar er is nog een andere, minstens zo confronende waarheid: niet iedereen wil geholpen worden. Ook dat vraagt acceptatie, hoe moeilijk dat soms ook is. Verbetering kan dan alleen nog gezocht worden in dialoog, niet in dwang.

Vorige week werd ik gebracht naar de plek waar een dakloze man verblijft. Hij lag op de stoep, onder het afdak van een verwaarloosde en gesloten Chinese supermarkt.

Opvallende tekortkomingen in crisisopvang en beleid

Nadat de districtscommissaris van Wanica Noord de beelden zag, ondernam hij direct actie. De man werd opgehaald door de ambulance van het Wanica Ziekenhuis.

Een voorbeeld van wat wél kan: een overheidsfunctionaris die handelt, samen met een burger die probeert het verschil te maken.

Wanneer mensen niet geholpen willen worden

Het moment waarop iemand van de straat wordt gehaald, onverzorgd en kwetsbaar, geeft een gevoel van voldoening. Het idee dat je iets hebt betekend voor een ander in nood.
Maar dat gevoel was van korte duur. De volgende dag belde ik naar het ziekenhuis om te vragen hoe het met hem gaat.

Het bleek dat de man niet in het ziekenhuis wilde blijven. Hoe goed de zorg ook was ingericht, men kon hem niet tegen zijn wil vasthouden.

Een groot verschil maken door snelle actie

Na een nacht van rust en verzorging besloot hij terug te keren naar de plek waar hij eerder verbleef, onder het afdak van de winkel. Jammer genoeg is dat een realiteit waarmee hulpverleners en betrokken burgers vaker worden geconfronteerd: soms is alles aanwezig, maar ontbreekt de bereidheid om hulp te aanvaarden.
Hoe wrang ook, gedwongen opname is alleen mogelijk wanneer er sprake is van een onveilige situatie. Dat was hier niet het geval. En dus rest er niets anders dan loslaten. Accepteren dat iemand geen hulp wil, ook al druist het met alles waar je voor staat.

Het blijft triest. Maar helpen is geen macht, het is een uitnodiging.
Wie echt wil helpen, moet ook de moed hebben te erkennen wanneer loslaten de enige menselijke keuze is.